La rutina diaria — polaco A1
Unidad 15
Mój dzień
En esta unidad vamos a contar cómo es nuestro día desde la mañana hasta la noche, a decir con qué frecuencia hacemos las cosas y a hablar de nuestros planes para la próxima semana.
Recursos comunicativos
- Contar tu rutina diaria en orden: budzić się, myć się, wychodzić, wracać, kłaść się spać
- Preguntar y decir a qué hora haces algo: «O której wstajesz?» — «Wstaję o siódmej»
- Decir con qué frecuencia haces algo: zawsze, zwykle, często, czasami, rzadko, nigdy nie
- Hablar de planes para mañana y para la próxima semana: «Będę się uczyć», «Będziemy mieć kolokwium»
- Quedar con alguien: proponer hora y lugar («To spotykamy się w bibliotece? Będę tam od piątej»)
- Cambiar de registro: «ty» con los compañeros, «pan/pani» con el conserje de la residencia
Recursos gramaticales
- Los verbos con «się» como clase: myć się, ubierać się, spotykać się, spieszyć się, uczyć się
- «się» es invariable (no existe me/te/se) y es móvil: «myję się» / «nigdy się nie myję»
- «się» nunca abre la frase; delante de «nie» es su sitio natural
- Adverbios de frecuencia y su posición en la frase
- Doble negación obligatoria: nigdy + nie + verbo
- Futuro del verbo «być»: będę, będziesz, będzie, będziemy, będziecie, będą
- Futuro compuesto imperfectivo: będę + infinitivo (będę pracować, nie będę się uczyć)
Recursos léxicos
- Acciones del día: budzić się, wstawać, myć się, ubierać się, wychodzić, wracać, kłaść się spać
- Las comidas del día: śniadanie, obiad, kolacja (¡ojo con «obiad»!)
- Frecuencia y momentos del día: codziennie, rano, po południu, wieczorem, w nocy, w weekend
- Vida de estudiante en Cracovia: akademik, portier, zajęcia, kolokwium, biblioteka, tramwaj, Żabka, bar mleczny
- Marcadores de futuro: jutro, pojutrze, w przyszłym tygodniu
Comprender
1A Lunes por la mañana en la residencia
Lunes, las siete y media de la mañana, en la cocina de la residencia de estudiantes Piast, en Cracovia. Diego llega arrastrando los pies; Marta y Valentina ya están desayunando. Hablan de su ritmo de vida y de la semana que viene. Al final aparece el señor Nowak, el conserje.
Diego:Cześć, dziewczyny. Ale jestem zmęczony.Hola, chicas. Qué cansado estoy.
Marta:Znowu? O której się kładziesz spać?¿Otra vez? ¿A qué hora te acuestas?
Diego:Zwykle koło drugiej w nocy. Uczę się wieczorem.Normalmente sobre las dos de la madrugada. Estudio por la tarde-noche.
Valentina:A o której wstajesz?¿Y a qué hora te levantas?
Diego:Codziennie o siódmej. Myję się, ubieram się i biegnę na tramwaj.Todos los días a las siete. Me lavo, me visto y salgo corriendo al tranvía.
Marta:A śniadanie?¿Y el desayuno?
Diego:Rzadko jem śniadanie w domu. Kupuję kanapkę w Żabce przy przystanku.Pocas veces desayuno en casa. Compro un bocadillo en la Żabka que hay junto a la parada.
Valentina:Ja się nigdy nie spieszę. Wstaję o szóstej i najpierw robię kawę.Yo nunca tengo prisa. Me levanto a las seis y primero me hago un café.
Marta:Ty jesteś systematyczna, a Diego nie.Tú eres sistemática y Diego no.
Diego:Po zajęciach zwykle wracam do akademika i odpoczywam.Después de las clases normalmente vuelvo a la residencia y descanso.
Valentina:Słuchajcie, w przyszłym tygodniu mamy kolokwium.Escuchad: la semana que viene tenemos un examen parcial.
Diego:Wiem. Będę się uczyć codziennie. Naprawdę!Lo sé. Voy a estudiar todos los días. ¡De verdad!
Marta:To spotykamy się w bibliotece? Będę tam od piątej.¿Entonces quedamos en la biblioteca? Voy a estar allí a partir de las cinco.
Valentina:Dobrze. W poniedziałek i we wtorek będziemy się uczyć razem.Vale. El lunes y el martes vamos a estudiar juntos.
Diego:A w piątek? W piątek nie będę się uczyć.¿Y el viernes? El viernes no voy a estudiar.
Marta:W piątek idziemy do baru mlecznego, a potem na koncert.El viernes vamos a un bar mleczny y luego a un concierto.
Pan Nowak (portier):Dzień dobry. Panie Diego, o której będzie pan w akademiku w piątek? Zamykam drzwi o dwunastej w nocy.Buenos días. Diego, ¿a qué hora va a estar usted en la residencia el viernes? Cierro la puerta a las doce de la noche.
Diego:Będę przed dwunastą, panie Nowak. Obiecuję.Estaré antes de las doce, señor Nowak. Se lo prometo.
1B ¿Lo has entendido?
- ¿Por qué está tan cansado Diego?
- ¿Qué hace Diego por la mañana?
- ¿En qué se diferencian Valentina y Diego?
- ¿Qué van a hacer el lunes y el martes de la próxima semana?
- ¿Qué quiere saber el señor Nowak?
Comprueba
- Porque estudia por la tarde-noche y se acuesta sobre las dos de la madrugada.
- Se levanta a las siete, se lava, se viste y corre al tranvía. Pocas veces desayuna en casa: compra un bocadillo en la Żabka.
- Valentina nunca tiene prisa: se levanta a las seis y primero se hace un café. Diego siempre va con prisa.
- Van a estudiar juntos en la biblioteca, porque tienen un «kolokwium» (examen parcial). Marta va a estar allí a partir de las cinco.
- A qué hora va a estar Diego en la residencia el viernes, porque cierra la puerta a las doce de la noche.
Explorar y reflexionar
2A Verbos con «się»: myję się, ubieram się, spotykam się
Reflexiona
En español el pronombre reflexivo cambia con la persona: me lavo, te lavas, se lava. En polaco hay una sola palabra para todas las personas: SIĘ. Lo único que cambia es la terminación del verbo: myję się, myjesz się, myje się. Además «się» no se pega al verbo: es una palabra independiente que se mueve dentro de la frase. La posición neutra es justo detrás del verbo («Myję się rano»), pero «się» nunca abre la frase, y cuando hay negación lo natural es ponerlo delante de «nie»: «Nigdy się nie spieszę», «Rano się nie myję». Ojo también con la lista de verbos: no coincide con la española. «Uczyć się» (estudiar) y «spieszyć się» (tener prisa) llevan «się» aunque en español no sean reflexivos, y «brać prysznic» (ducharse) no lo lleva.
| myć się (lavarse) | spotykać się (quedar) | |
|---|---|---|
| ja | myję się | spotykam się |
| ty | myjesz się | spotykasz się |
| on / ona | myje się | spotyka się |
| my | myjemy się | spotykamy się |
| wy | myjecie się | spotykacie się |
| oni / one | myją się | spotykają się |
- Diego, o której godzinie w poniedziałek? Diego, ¿a qué hora te despiertas el lunes?
- Valentina nigdy rano. Valentina nunca tiene prisa por la mañana.
- Po prysznicu i jem śniadanie. Después de la ducha me visto y desayuno.
- Marta i Diego w bibliotece o piątej. Marta y Diego quedan en la biblioteca a las cinco.
- Zawsze wieczorem, bo rano nie mam czasu. Siempre estudio por la tarde-noche, porque por la mañana no tengo tiempo.
- Dziewczyny, jak często z rodziną? Chicas, ¿con qué frecuencia quedáis con vuestra familia?
Comprueba
- Diego, o której godzinie budzisz się w poniedziałek?
- Valentina nigdy się nie spieszy rano.
- Po prysznicu ubieram się i jem śniadanie.
- Marta i Diego spotykają się w bibliotece o piątej.
- Zawsze uczę się wieczorem, bo rano nie mam czasu.
- Dziewczyny, jak często spotykacie się z rodziną?
Fíjate: «się» no abre nunca una frase polaca. En una frase afirmativa ponlo detrás del verbo (myję się rano); si hay «nie», ponlo delante: nigdy się nie spieszę.
2B ¿Con qué frecuencia? zawsze, zwykle, często, czasami, rzadko, nigdy nie
Reflexiona
Estos adverbios no cambian nunca de forma. Su sitio habitual es DELANTE del verbo: «Często kupuję kanapkę w Żabce», «Zwykle wracam o piątej». También suenan muy naturales al principio de la frase, mucho más que en español. La trampa está en «nigdy»: el polaco exige la doble negación, es decir, «nigdy» va siempre acompañado de «nie» delante del verbo: «Nigdy nie gotuję», «Diego nigdy nie gotuje». Palabra por palabra sería «nunca no cocino», que en español es un error, pero en polaco es la única forma correcta. «Codziennie» (todos los días) queda bien al principio o al final de la frase: «Codziennie wstaję o siódmej» / «Wstaję o siódmej codziennie».
| Polaco | Español | Más o menos |
|---|---|---|
| zawsze | siempre | 100% |
| zwykle | normalmente | ~80% |
| często | a menudo | ~60% |
| czasami | a veces | ~40% |
| rzadko | pocas veces | ~20% |
| nigdy nie | nunca | 0% |
- Diego je śniadanie w domu. Diego pocas veces desayuna en casa.
- Valentina wstaje o szóstej. Valentina siempre se levanta a las seis.
- Marta śpi po południu. Marta nunca duerme por la tarde.
- Diego wraca do akademika po zajęciach. Diego vuelve todos los días a la residencia después de las clases.
- Rano kupuję kanapkę w Żabce. Por la mañana compro a menudo un bocadillo en la Żabka.
- W weekend wstajemy o dziesiątej. El fin de semana normalmente nos levantamos a las diez.
- Valentina gotuje obiad w akademiku. Valentina a veces cocina la comida en la residencia.
Comprueba
- Diego rzadko je śniadanie w domu.
- Valentina zawsze wstaje o szóstej.
- Marta nigdy nie śpi po południu.
- Diego codziennie wraca do akademika po zajęciach.
- Rano często kupuję kanapkę w Żabce.
- W weekend zwykle wstajemy o dziesiątej.
- Valentina czasami gotuje obiad w akademiku.
Fíjate: si en la frase hay «nigdy», la palabra «nie» no desaparece nunca. Dos negaciones en polaco no se anulan: son una negación más fuerte.
2C El futuro: «będę w bibliotece» y «będę pracować»
Reflexiona
El polaco no tiene nada parecido a «voy a + infinitivo». Para hablar del futuro se usa el verbo «być» en futuro: będę, będziesz, będzie, będziemy, będziecie, będą. Solo con esas formas ya puedes decir dónde estarás: «Jutro będę w bibliotece», «W piątek będziemy w akademiku». Y si quieres hablar de una acción que va a durar o a repetirse, añades simplemente el INFINITIVO: będę pracować, będziesz odpoczywać, będziemy mieć kolokwium. Es el llamado futuro compuesto imperfectivo, la forma más fácil y más segura para un principiante. Con los verbos con «się», el «się» se coloca normalmente entre las dos partes: «Będę się uczyć». Para negar, «nie» va delante de todo el bloque: «Nie będę się uczyć w piątek».
| być (futuro) | ejemplo | |
|---|---|---|
| ja | będę | Jutro będę w bibliotece. |
| ty | będziesz | Będziesz w domu wieczorem? |
| on / ona | będzie | Marta będzie na uczelni. |
| my | będziemy | Będziemy mieć kolokwium. |
| wy | będziecie | Będziecie się uczyć razem? |
| oni / one | będą | Będą jeść obiad w barze mlecznym. |
- Jutro w bibliotece cały dzień. Mañana voy a estar en la biblioteca todo el día.
- W przyszłym tygodniu Diego codziennie. La semana que viene Diego va a estudiar todos los días.
- Czy w piątek w akademiku? ¿El viernes vais a estar en la residencia?
- W sobotę nad Wisłą. El sábado vamos a descansar a orillas del Vístula.
- Marta i Valentina w weekend. Marta y Valentina van a trabajar el fin de semana.
- Nie jutro na zajęciach, bo jadę do Warszawy. Mañana no voy a estar en clase, porque me voy a Varsovia.
Comprueba
- Jutro będę w bibliotece cały dzień.
- W przyszłym tygodniu Diego będzie się uczyć codziennie.
- Czy w piątek będziecie w akademiku?
- W sobotę będziemy odpoczywać nad Wisłą.
- Marta i Valentina będą pracować w weekend.
- Nie będę jutro na zajęciach, bo jadę do Warszawy.
Fíjate: el presente polaco también sirve para planes concretos con hora y lugar, igual que en español: «W piątek idziemy do baru mlecznego» = «El viernes vamos al bar mleczny».
Practicar
Mój dzień krok po kroku (verbos)
| Polaco | Español |
|---|---|
| budzić się | despertarse¡No es lo mismo que «wstawać»! Primero «budzę się», después «wstaję». |
| wstawać | levantarsePresente irregular: wstaję, wstajesz, wstaje. |
| myć się | lavarsemyję się, myjesz się, myje się. |
| brać prysznic | ducharseLiteralmente «tomar una ducha»; aquí no hay «się». |
| czesać się | peinarse |
| ubierać się | vestirse |
| jeść śniadanie | desayunarNo hay un verbo «desayunar»: siempre «jeść śniadanie». |
| wychodzić | salir (de un sitio)wychodzić z domu = salir de casa. |
| spieszyć się | tener prisaNunca sin «się». |
| uczyć się | estudiarRige genitivo: uczę się polskiego, uczę się gramatyki. |
| pracować | trabajar |
| wracać | volverwracać do domu / do akademika (con «do» + genitivo). |
| spotykać się | quedar, verse con alguienspotykać się z + instrumental: z Martą, z kolegą. |
| gotować | cocinar |
| odpoczywać | descansar |
| kłaść się spać | acostarsePresente: kładę się, kładziesz się, kładzie się. |
Jak często? Kiedy?
| Polaco | Español |
|---|---|
| zawsze | siempre |
| zwykle | normalmente, por lo general |
| często | a menudo |
| czasami | a vecesTambién se dice «czasem». |
| rzadko | pocas veces, raramente |
| nigdy | nuncaSiempre acompañado de «nie»: nigdy nie gotuję. |
| codziennie | todos los días |
| raz w tygodniu | una vez por semana |
| dwa razy w tygodniu | dos veces por semana |
| rano | por la mañana |
| po południu | por la tarde (13–18 h) |
| wieczorem | por la tarde-noche (18–22 h) |
| w nocy | de noche, de madrugada |
| w weekend | el fin de semana |
| najpierw | primero |
| potem | después, luego |
Plany, uczelnia, jedzenie
| Polaco | Español |
|---|---|
| jutro | mañana |
| pojutrze | pasado mañana |
| w przyszłym tygodniu | la semana que viene |
| plan dnia | el plan del día |
| zajęcia | las clases (en la universidad)Solo existe en plural: mam zajęcia. |
| przerwa | la pausa, el descanso |
| kolokwium | examen parcialPalabra de origen latino; en singular no cambia de forma. |
| egzamin | examen (final) |
| biblioteka | biblioteca |
| akademik | residencia de estudiantes |
| portier | el conserje (de la residencia) |
| tramwaj | tranvía |
| bar mleczny | «bar de leche», comedor popular barato |
| kanapka | el bocadillo, el sándwich |
| śniadanie | desayuno |
| obiad | la comida principal (13–17 h)¡Falso amigo! No es «cena». La cena es «kolacja». |
| kolacja | cena (ligera, sobre las 19 h) |
| wolny czas | tiempo libre |
3A Practica
Completa con el verbo con «się» en la forma correcta. Recuerda: «się» no cambia nunca.
- Zawsze przed śniadaniem. Siempre me lavo antes de desayunar.
- Diego i Valentina w barze mlecznym o drugiej. Diego y Valentina quedan en el bar mleczny a las dos.
- Jak często z kolegami ze studiów? ¿Con qué frecuencia quedas con los compañeros de la carrera?
- Rano nigdy i spokojnie jem śniadanie. Por la mañana nunca tengo prisa y desayuno tranquilamente.
- Valentina długo i długo je śniadanie. Valentina tarda mucho en vestirse y en desayunar.
- W weekend koło pierwszej. El fin de semana nos acostamos sobre la una.
Comprueba
- Zawsze myję się przed śniadaniem.
- Diego i Valentina spotykają się w barze mlecznym o drugiej.
- Jak często spotykasz się z kolegami ze studiów?
- Rano nigdy się nie spieszę i spokojnie jem śniadanie.
- Valentina długo się ubiera i długo je śniadanie.
- W weekend kładziemy się spać koło pierwszej.
3B Practica
Pon las frases en futuro (będę + infinitivo, o solo el futuro de «być»).
- W poniedziałek w bibliotece do wieczora. El lunes voy a trabajar en la biblioteca hasta la noche.
- Czy jutro w akademiku? ¿Mañana vas a estar en la residencia?
- W przyszłym tygodniu kolokwium z gramatyki. La semana que viene vamos a tener un examen parcial de gramática.
- Diego nie w piątek wieczorem. Diego no va a estudiar el viernes por la tarde-noche.
- Studenci obiad w barze mlecznym. Los estudiantes van a comer en el bar mleczny.
- W sobotę rano i nic nie robić. El sábado por la mañana voy a descansar y no hacer nada.
Comprueba
- W poniedziałek będę pracować w bibliotece do wieczora.
- Czy jutro będziesz w akademiku?
- W przyszłym tygodniu będziemy mieć kolokwium z gramatyki.
- Diego nie będzie się uczyć w piątek wieczorem.
- Studenci będą jeść obiad w barze mlecznym.
- W sobotę rano będę odpoczywać i nic nie robić.
Producir
4A Pronunciación: di las frases
Escucha el modelo y repite en voz alta.
- Codziennie wstaję o siódmej, myję się i biegnę na tramwaj.
- Rzadko jem śniadanie w domu, zwykle kupuję kanapkę w Żabce.
- Nigdy się nie spieszę, bo wstaję wcześnie.
- W przyszłym tygodniu będę się uczyć codziennie.
- Spotykamy się w bibliotece o piątej po południu.
- W piątek idziemy do baru mlecznego, a potem na koncert.
Tarea final · Mój tydzień: plan dnia i plany na przyszły tydzień
Vas a preparar y presentar tu propio ritmo de vida, igual que hacen Diego y Valentina en la cocina del akademik. El objetivo es unir las tres cosas de la unidad: los verbos con «się», los adverbios de frecuencia y el futuro con «będę».
- Dibuja en una hoja una línea del día con cinco momentos: rano, przed zajęciami, po zajęciach, wieczorem, w nocy. Escribe debajo de cada uno un verbo en infinitivo (budzić się, jeść śniadanie, wracać, uczyć się, kłaść się spać).
- Convierte cada verbo en una frase completa en primera persona y añade en cada una un adverbio de frecuencia distinto: zawsze, zwykle, często, czasami, rzadko, nigdy nie. Ejemplo: «Rano zawsze myję się i piję kawę».
- Escribe ahora tres frases sobre la semana que viene: «W przyszłym tygodniu będę…», «W sobotę nie będę…», «W piątek spotykam się z…». Indica una hora y un lugar reales de tu ciudad.
- En parejas, entrevistaos con estas preguntas: «O której wstajesz?», «Jak często jesz śniadanie w domu?», «Co robisz po zajęciach?», «Co będziesz robić w weekend?». Apunta las respuestas de tu compañero.
- Presenta a la clase el día de tu compañero, no el tuyo (tercera persona: «On wstaje o siódmej i rzadko je śniadanie w domu»). Al final, buscad entre todos quién es la persona más «systematyczna» del grupo.